euskadi.eus
Barneko informazio-sistema

Zer da BIS?

Deskribapena

Barneko Informazio Sistema (BIS) bat da. Sistema horren bidez, Sistemaren arduradunari jakinarazten zaizkio Euskal Autonomia Erkidegoko sektore publikoa osatzen duten erakundeen barruan gertatzen diren ekintzak edo ez-egiteak, arau-hauste penal edo administratibo astun edo oso astun izan daitezkeenak.

EAEko Sektore publikoaren (edo pribatuaren, EAErekiko harremanean) lan egiten duen edonzein pertsonak eman dezake, lana dela-eta, ekintza edo ez-egite irregular larri horien berri izatea.

Sistemak gertakariak ikertzeko aukera ematen du, konfidentzialtasuna eta informatzailearen babesa bermatuta.

BISa Eusko Jaurlaritzak arautu eta ezarri du, 2019/1937 (EB) Zuzentaraua eta Estatuko legeria betez (otsailaren 20ko 2/2023 Legea), 89/2023 Dekretuaren (leiho berri batean irekitzen da) bidez, ekainaren 13koa, Euskal Autonomia Erkidegoko sektore publikoaren esparruan arau-hausteen berri emateko eta informatzaileak babesteko Barneko Informazio Sistema sortu eta arautzen duena.

BIS Sistemak 2016ko apirilaren 27ko 2016/679 (EB) Erregelamenduan (DBEO) eta Datu Pertsonalak Babesteko eta Eskubide Digitalak Bermatzeko abenduaren 5eko 3/2018 Lege Organikoan xedatutakoa betetzen dela bermatzen du, tratamenduaren xede diren datu pertsonalei segurtasun-maila egokia bermatzeko neurri tekniko eta antolakuntzakoak hartuz, Segurtasunaren Eskema Nazionala arautzen duen maiatzaren 3ko 311/2022 Errege Dekretuaren II. eranskinean aurreikusitakoaren arabera.

BISaren printzipioak

Euskal Autonomia Erkidegoko sektore publiko osoaren BIS sistemak printzipio hauek ditu oinarri:

Irisgarritasuna

BISerako sarbidea elektronikoki bermatzen da EAEko sektore publikoa osatzen duten erakundeen webgune guztietatik, kanal bakarrerako loturaren bidez, hau da, arau-hausteen eta informatzaileak babesteko Barneko Informazio Sistem aren arduradunaren bulegorako loturaren bidez.

BIS Sisteman aurkeztu eta onartutako informazio guztiek, anonimoak izan ala ez, babes-berme berberak dituzte errepresalien aurrean. Ondorio horietarako, modu anonimoan aurkeztutako informazioetan, hartu izanaren agiria eta informazioa onartu izanaren agiria izango dira informatzaile izatea egiaztatzen duten agiriak, babes hori baliatu ahal izateko. Konfidentzialtasunaren barruan sartzen dira, halaber, ustez inplikatuta dauden egitateak eta pertsonak.

Bai aurretiazko balorazio-prozeduran, bai ikerketan, informatzaileen babesean eta konfidentzialtasunean, gertakariei eta inplikatutako pertsonei dagokienez, ondorioak helaraztea, eta hautemandako arau-hausteak zuzentzeko eta erantzukizunak argitzeko beharrezkoak diren jarduketak has daitezen bultzatzeko.

BIS Sistemak Sistemaren arduradun bat du, hau da, haren funtzionamenduaz (jasotako arau-hausteei buruzko informazioaren harrera, izapidetzea eta ikerketa kudeatzea, eta organo eskudunei helaraztea) eta arau-hausteen aurrean neurriak hartu direla jasotzeaz. Gobernantzan eskumena duen Eusko Jaurlaritzako sailari atxikitako goi-kargutzat hartzen da, baina bere egitura hierarkikoan sartu gabe, eta, beraz, autonomia hierarkiko eta funtzional osoa du. Egoitza fisikoa eta baliabide materialak eta giza baliabideak ditu, jarduera osoa bermatzeko.

Diseinutik konfiguratuta, informazioa segurua eta konfidentziala dela bermatzeko eta informatzaileei anonimatua mantentzea ahalbidetzeko, kasuaren jarraipena egitean.

Zeri buruz informatu daiteke?

BISaren bidez, EAEko sektore publikoko edozein erakunderen jarduera irregularren berri eman dezakezu, baldin eta:

Arau-hauste penal eta administratibo astun eta oso astun

Espainiako legeriaren barruan eta Ogasun Publikoari edo Gizarte Segurantzari kalte ekonomikoa dakarkiotenak. Europar Batasuneko araudiaren arau-hausteak.

Baldin eta haren finantza-interesei eragiten badiete edo barne-merkatuan eragiten badute (EB 2019/1937 Zuzentarauaren eranskineko egintzak).
Jasotako informazio guztiak prozeduraren arabera tratatuko dira, zorroztasunez, objektibotasunez eta konfidentzialtasunez.

Nork informatu dezake BIS?

EAEko sektore publikoa osatzen duten erakundeekin duen lan- edo lanbide-harremanaren ondorioz erakunde horien barruan ustezko arau-hauste astun edo oso astunei buruzko informazioa duen edozein pertsona.

Zer esan nahi dugu?:

  • Administrazio Publikoko langileak (funtzionario-, estatutu- edo lan-kontratudun harremana dutenak, edo hautaketa-prozesuetako arau-hausteei buruzko harremana izan aurretik, edo jada amaitutako dagoen harremana dutenak).
  • Besteren konturako langileak.
  • Langile autonomoak.
  • Erakunde baten akziodunak edo administrazio-, zuzendaritza- edo ikuskapen-organoa osatzen duten pertsonak.
  • Boluntarioak, bekadunak eta prestakuntza-aldian dauden langileak.
  • EAEko sektore publikoko kontratistentzat, azpikontratistentzat eta hornitzaileentzat lan egiten duten pertsonak.

EAEko sektore publikoak erakunde eta entitate hauek hartzen ditu barnean:

  • Euskal Autonomia Erkidegoko Administrazio Orokorra.
  • Euskal Autonomia Erkidegoko Administrazio Instituzionala; organismo autonomoak eta zuzenbide pribatuko erakunde publikoek osatua.
  • Euskal Autonomia Erkidegoko sektore publikoko ente instrumentalak, erakunde autonomoek eta zuzenbide pribatuko erakunde publikoek osatua.
  • Euskal Sektore Publikoari buruzko 2022ko maiatzaren 12ko 3/2022 Legearen 10. artikuluan arautzen diren administrazio-agintaritza independenteak eta agintaritza horietako bakoitzaren sorrera-legean arautzen direnak.

Nork eska diezazkioke babes-neurriak AIPIri (Informatzailea Babesteko Agintaritza Independentea), informazio bat helarazteagatik errepresaliak jasan dituela uste izateagatik?

Lan- edo lanbide-harremanaren ondorioz BIS sistemari aldez aurretik informazioa eman dion edozein pertsona, erakunde horien barruan ustezko arau-hauste larri edo oso larriei buruzko informazioa izateagatik, betiere baldintzak betetzen badira eta Arau-hauste arauemaileei eta ustelkeriaren aurkako borrokari buruzko informazioa ematen duten pertsonak babestea arautzen duen otsailaren 20ko 2/2023 Legearen 35. artikuluko bazterketak ez badira. Lehenik eta behin, jaso izanaren agiria eta informazioa onartu izanaren egiaztagiria eduki behar du, partzialki bada ere.

Gainera:

  • Langileen legezko ordezkariak, informatzaileari aholkuak eta laguntza ematen baitizkiote.
  • Informatzailearekin harremana duten eta errepresaliak jasan ditzaketen pertsona fisikoak, hala nola lankideak edo haien senideak.
  • Informatzaileak zerbitzuak ematen dituen erakundearen esparruan prozesuan bertan joaten diren pertsona fisikoak.
  • Lan egiten duten edo lan-testuinguru batean edozein harreman duten edo partaidetza esanguratsua duten pertsona juridikoak.

Nola funzionatzen du BIS?

Jarraian, informazio bat aurkezten denetik eskatzen diren neurriak hartzen diren arte ematen diren urratsak ikus ditzakezu. (ez da administrazio-prozedura erkidea, eta ez dio ematen informatzaileari interesduna izatea):.

Komunikazioa aurkeztea

Informatzaileak irregulartasunaren berri eman ahal izango du, idatziz edo ahoz, egoitzako bilera presentzial batean, aurretiko hitzordu batekin, horretarako bakarrik den ahots-postontzi batean, posta arruntez edo ezarritako kanal elektronikoaren bidez, bere burua identifikatuz edo modu anonimoan. Mezu elektroniko bat emanez gero, pertsonak BIS horrek egiten dituen jarduketei buruzko alertak jasoko ditu. Mezu elektroniko hori aurkezteak ez du anonimotasuna apurtuko, salbu eta informatzailearen izen-abizenek edo zalantzarik gabe hura identifikatzeko aukera ematen duten datuek osatzen badute. Eta ikerketari buruzko alertak jasotzeko baino ez du balioko; bide horretatik ez da funtsezko daturik emango.

Erregistroa

Erabilitako kanala eta formatua alde batera utzita, informazio guztiak daturik gabe jasoko dira erregistro batean, zenbaketa izan ezik, eta BISeko arduradunak eta haren bulegoko langileek soilik izango dute horretarako sarbidea, eta agintaritza judizialak auto bidez, prozedura judizial baten esparruan eta haren babespean.

Komunikazioa berrestea

Informatzaileak jaso izanaren agiria jasoko du gehienez ere 7 egun naturaleko epean (normalean egun berean, jaieguna ez bada), Sisteman informazioa jaso duela baieztatzeko.

Aldez aurreko balorazio-prozesua

Komunikazioan azaldutako gertakariak edo jokabideak aplikazio-eremu materialean dauden egiaztatuko da, eta, hala ez bada, komunikazioa eta izapidetzea onartezintzat joko dira, eta espedientea artxibatuko da, informatzaileari aurkeztu eta 5 egun balioduneko epean jakinarazi ondoren. Sistemak kanpoko kanalera jotzeko aukera emango dio informatzaileari.

Kalifikazio horretarako informazio gehiago behar izanez gero, BISeko arduradunak informatzaileari informazioa eskatuko dio.

Ikerketaren hasiera

Informazioa onartzen bada, BISeko arduradunak berehala ekingo dio gertakariak ikertzeari eta egiaztatzeari. Horretarako, dagokion organo edo erakundeetako titularrei edo arduradunei zuzenduko zaie, informazioaren balizko egiazkotasuna kontrastatzeko eta egiaztatzeko. Egitateak egiaztatzeko prozesua ahalik eta begirune eta errespetu handienarekin garatuko da, inplikatutako pertsonen errugabetasun-presuntzioa, ohorea eta datu pertsonalak errespetatuz.

Jarduketen eraginpeko pertsonek eskubidea dute egozten zaizkien ekintzen edo ez-egiteen berri emateko eta edozein unetan entzuteko.

Fiskaltzari igortzea

Delitu-zantzurik ikusiz gero, BISeko arduradunak berehala bidaliko dio Fiskaltzari, eta, horrela, bere jarduna amaituko du, eta ondorio hori erakundea edo entitatea atxikita dagoen saileko sailburu titularrari jakinaraziko dio, bai eta BISa atxikita dagoen saileko sailburuari ere (hargatik eragotzi gabe ikerketaren sekretu-deklarazio judizialarengatik behar den erreserba).

Ikerketarako eskakizunei erantzutea

BISeko arduradunak edo haren bulegoko kideek eskatzen dietenek lehenbailehen eta ahalik eta azkarren erantzun beharko diete beren eskaerei, gehienez ere zazpi eguneko epean. Hala ez bada, eskaera araua betetzen ez duen pertsonaren goragokoari helaraziko zaio, eta halakorik ez badu, erakundea edo erakundea atxikita dagoen saileko sailburuari. Sailburuak, gehienez ere, 7 eguneko epean emango dio eskatutako informazioa, eta, horrez gain, dagokion espedientea irekiko du, erantzukizunak argitu ahal izateko. Informazio-espediente hau amaitzean, BISeko arduradunari jakinaraziko zaio. AIPIk 2/2023 Legearen arau-hauste horren berri ere izan dezake (informazioak ikertzen laguntzeko betebeharra ez betetzea).

Kasuaren jarraipena

Informatzaileak bere kasuaren egoera kontsultatu ahal izango du webguneko gune pribatu eta anonimo batean, komunikazioari alta ematean emandako gakoarekin eta pasahitzarekin, ezarritako bide elektronikoaren bidez egin badu edo bertan alta eman bazaio informazioa aurrez aurre aurkeztean.

Ikerketaren epeak

Prozesuak gehienez 3 hilabete iraungo du informazioa jasotzen denetik. 6 hilabetera arte luzatu ahal izango da kasuaren konplexutasunak hala eskatzen badu, eta horren berri emango zaio informatzaileari.

Ikerketaren amaiera

Ikerketari amaiera ematen dion ondorioen idazkiak honako hauek zehaztuko ditu:

  • Espedientea artxibatzea, arau-hausterik egon delako ebidentziarik ez badago.
  • Jarduteko proposamena, arau-hauste administratiboa egon daitekeela ikusiz gero. Ikerketaren ondorioak erakunde edo entitatea atxikita dagoen saileko sailburu titularrari bidaliko zaizkio, eta ohartemandako arau-hausteak zuzentzeko eta, erantzukizunak argitzeko beharrezkoak diren jarduketak hasteko eskatuko zaio. Halaber, BISa atxikita dagoen saileko sailburu titularrari ere bidaliko zaio.
  • Ministerio Fiskalari bidaltzea, delitu-zantzurik ikusiz gero; horrela, jarduketak amaituko dira, eta ondorio hori erakunde edo entitatea atxikita dagoen saileko sailburu titularrari jakinaraziko zaio, bai eta BISa atxikita dagoen saileko sailburuari ere.
  • Informatzaileari ikerketaren emaitza jakinaraztea (arau-hausterik edo deliturik dagoen ala ez, inoiz ez sailetako titularrentzat soilik diren ondorioen txosten xehatuak) eta prozesua ixtea, salbu eta informatzaileak anonimoa edo uko egin badio edozein komunikazio jasotzeari.

Egindako jarduketak

Hilabeteko epean, egindako jardueren berri emango dio dagokion sailburuak BISeko arduradunari edo zuzentzeko, erantzukizunak argitzeko eta, hala badagokio, gertaerak berriz gerta ez daitezen. Informazio hori ezin zaio informatzaileari helarazi. Azpimarratu behar da informatzailea ez dela interesduna, eta, beraz, bere burua, konfidentzialtasuna eta errugabetasun-presuntzioa babesteko, ezin du espedienterako sarbidea eskatu, ezta espedienteko zati bat ere, aurreko puntuetan berariaz aipatutakoa ez bada. 1937/2019 Zuzentarauak interes publikoari eta orokorrari eragiten dieten jokabide bereziki larriak azaleratzea du helburu. Hori dela eta, arautzen dituen sistemak ezin dira beste helburu pertsonal edo desberdin batzuetarako erabili, guztiz legitimoak izan baitaitezke, baina BIH horiek ez dute horretarako eskumenik. Azkenik, sistema horien erabakien aurka ezin da errekurtsorik jarri administrazio-bidean, ez bide judizialean, ez zuzenean, ez erreklamazioen edo protesten bidez, halakotzat har baitaitezke.